Η Φυσιογνωμία του Τμήματος

Το γνωστικό αντικείμενο της Χωροταξίας, της Πολεοδομίας και της Περιφερειακής Ανάπτυξης περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό θεμάτων, που έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τη χωρική διάσταση, καθώς αφορούν συγκεκριμένες περιοχές, μικρότερες ή μεγαλύτερες: μια συνοικία, μια πόλη, μια ζώνη, μια περιφέρεια, μια χώρα ή και μια ομάδα χωρών. Στο πλαίσιο των θεμάτων αυτών αναπτύσσεται ένα ευρύ φάσμα επιμέρους αντικειμένων με κυριότερα την οργάνωση και μορφή του χώρου, τις αναπτυξιακές διαδικασίες, τα περιβαλλοντικά θέματα και τις κοινωνικές διεργασίες. Ευρύ είναι και το φάσμα των προσεγγίσεων των θεμάτων αυτών (γεωγραφία, κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, επιστήμες περιβάλλοντος κ.ά.).

Kατά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται όξυνση πολλών χωρικών προβλημάτων (που οφείλονται στην οικονομική κρίση, την αποβιομηχάνιση, τις διαρθρωτικές υστερήσεις, την ανεργία, την επιδείνωση των συνθηκών κυκλοφορίας στις πόλεις, την καταστροφή του τοπίου στην ύπαιθρο από την ανοργάνωτη οικοδόμηση και τα αυθαίρετα κτίσματα, την αύξηση της αέριας ρύπανσης, την αύξηση των περιβαλλοντικών πιέσεων στις τουριστικές περιοχές, κ.ά.). Παράλληλα, αυξάνεται κατακόρυφα το ενδιαφέρον της κοινωνίας και της πολιτείας για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών.

Γενικότερα, η συνεχής όξυνση προβλημάτων κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, η ανάγκη προσαρμογής στις διαρθρωτικές αλλαγές της παραγωγικής διαδικασίας, στις νέες μορφές κατανάλωσης, καθώς και η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση απέναντι στα προβλήματα αυτά, έχουν οδηγήσει στην ανάγκη κατάλληλα καταρτισμένων επιστημόνων για την αντιμετώπισή τους. Οι πολιτικές της ΕΕ σε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης, περιβάλλοντος, χωροταξίας και πολεοδομίας έχουν επίσης αυξήσει τη ζήτηση επιστημόνων ικανών να χειριστούν τα θέματα αυτά. Το γεγονός ότι υπάρχει αντιστοιχία σπουδών και πραγματικών αναγκών της αγοράς εργασίας έχει ως συνέπεια οι επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων να είναι ιδιαίτερα θετικές. Επιπλέον, ο πολυδιάστατος χαρακτήρας της Χωροταξίας, της Πολεοδομίας και της Περιφερειακής Ανάπτυξης κάνουν δυνατή την ικανοποίηση πολλών και διαφορετικών ενδιαφερόντων, και προσδίδουν ευελιξία όσον αφορά τις επαγγελματικές επιλογές των αποφοίτων.

Την τελευταία δεκαετία, τόσο οι διεθνείς εξελίξεις όσο και η αυξανόμενη σημασία των χωρικών προβλημάτων οδήγησαν στη δημιουργία τομέων πολεοδομίας κυρίως στις αρχιτεκτονικές σχολές της χώρας (αλλά τελευταία και σε άλλες πολυτεχνειακές σχολές όπως π.χ. των Τοπογράφων του ΕΜΠ που διαθέτει Τομέα Γεωγραφίας και Περιφερειακού Σχεδιασμού). Η χωροταξία συνδέθηκε με τους τομείς αυτούς, χωρίς όμως να έχει αποκτήσει αυτοτέλεια στα πλαίσια αυτών των τμημάτων. Τέτοια σχετική αυτονομία έχει αποκτήσει η χωροταξία με τη μορφή της περιφερειακής ανάπτυξης σε άλλες σχολές, έξω από τις πολυτεχνειακές, όπως οι σχολές με κοινωνικο-οικονομικό προσανατολισμό, ή με προσανατολισμό πολιτικών επιστημών. Σε καμιά όμως άλλη περίπτωση η χωροταξία και η περιφερειακή ανάπτυξη δεν αποτελούν το αποκλειστικό αντικείμενο προπτυχιακών σπουδών και δεν οδηγούν σε πτυχίο Χωροτάκτη Μηχανικού.

Αυτό ακριβώς το κενό καλύπτει το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το οποίο προσφέρει πλήρη προπτυχιακή εκπαίδευση, μοναδική για την Ελλάδα, αλλά και για τις μεσογειακές χώρες. Η προσέγγιση του Τμήματος είναι προσανατολισμένη στο σχεδιασμό και στην παρέμβαση, δηλαδή στην αντιμετώπιση των σχετικών χωρικών προβλημάτων μέσω διαδικασιών που περιλαμβάνουν την ανάλυσή τους, την ερμηνεία τους και την πρόταση συγκεκριμένου προγράμματος για τη βελτίωσή τους.

Ειδικότερα, το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης προσανατολίζεται στην αντιμετώπιση των χωρικών ζητημάτων από την οπτική γωνία του μηχανικού, που σημαίνει ότι στόχος είναι η δημιουργία επιστημόνων με ισχυρή τεχνική κατάρτιση, ασχολουμένων κυρίως με την επίλυση συγκεκριμένων χωρικών προβλημάτων καθώς και την καινοτόμο διαμόρφωση του χώρου και των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σ' αυτόν. Ο τεχνικός προσανατολισμός υποδηλώνεται επίσης και με την πενταετή πολυτεχνειακού τύπου φοίτηση. Ο κεντρικός χαρακτήρας της διάρθρωσης των σπουδών που διαμορφώνει τη φυσιογνωμία των αποφοίτων του Τμήματος ως μηχανικών, είναι η έμφαση στην κατάρτισή τους με προηγμένα εργαλεία, μεθόδους και τεχνικές για την ανάλυση και ερμηνεία των χωρικών φαινομένων, για τη συνθετική χωρική παρέμβαση και για το σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων.

Σε μια περίοδο που η αγορά εργασίας ανοίγει, και γίνεται ανταγωνιστική, θέτοντας σε αμφισβήτηση παγιωμένες αντιλήψεις και πρακτικές όπως η αναγνώριση τυπικών και μόνο προσόντων για είσοδο σε ένα επάγγελμα, η κυριαρχία των παραδοσιακών προνομίων, η ισοπέδωση πτυχίων, κλπ, το πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος διαρθρώθηκε έτσι ώστε να ανταποκρίνεται σε ανταγωνιστικές και εξελισσόμενες συνθήκες. Οι ανάγκες της κοινωνίας, οι απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, αλλά και τα μεθοδολογικά και τεχνικά εργαλεία συνεχώς εξελίσσονται και εξειδικεύονται. Κεντρικός στόχος στην επιλογή της φυσιογνωμίας του Τμήματος είναι, συνεπώς, να προσφέρει την απαιτούμενη εξειδίκευση και, παράλληλα, τη δυνατότητα προσαρμογής των αποφοίτων σε ένα ευρύτατο φάσμα εργασιών, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της κοινωνίας και τις απαιτήσεις της αγοράς κάτω από ανταγωνιστικές συνθήκες.

Περισσότερα